МУБИС-ийн олимпиад 2019, 8-р анги
Бодлогын тоо: 4 Хугацаа: 150 мин
1. 1+5⋅2m=n2 тэгшитгэлийн эерэг бүхэл тоон бүх шийдийн хосуудыг ол.
2. a, b, c, d нь ab+cd=1 байх эерэг бодит тоонууд бол
(a+d)2+(c+b)2≤ab+ba+cd+dc
тэнцэтгэл бишийг батал. Тэнцэлдээ хүрэх нөхцөлийг тогтоо.
Заавар Бодолт
Заавар. ab+ba+cd+dc=1abcd(a2cd+b2cd+c2ab+d2ab)=1abcd(ac(ad+bc)+bd(bc+ad))=1abcd(ad+bc)(ac+bd)
Бодолт. Я. Лхагвагэрэл багшийн ирүүлсэн бодолт.
Зааварт гарсан илэрхийлэл ба ab+cd=1 болохыг ашиглавал abcd((a+d)2+(b+c)2)≤(ad+bc)(ac+bd) буюу abcd(a2+b2+c2+d2+2ad+2bc)≤(ab+cd)(ad+bc)(ac+bd) гэж батлахад хангалттай. Хаалт задалж эмхэтгэвэл a3bcd+ab3cd+abc3d+abcd3+2a2d2bc+2b2c2ad≤(ab+cd)(a2cd+b2cd+c2ab+d2ab)=a3bcd+ab3cd+a2b2c2+a2b2d2+a2c2d2+b2c2d2+c3abd+d3abc буюу 2a2d2bc+2b2c2ad≤a2b2c2+a2b2d2+a2c2d2+b2c2d2 гэж батлах хэрэгтэй. Кошийн тэнцэтгэл бишээр 2b2c2ad=2√b4c4a2d2≤a2b2c2+b2c2d2 2a2d2bc=2√a4d4b2c2≤a2b2d2+a2c2d2 тэнцэтгэл бишүүдийг нэмэхэд батлах зүйл батлагдаж байна. Тэнцэлдээ хүрэх нөхцөл нь сүүлийн тэнцэтгэл бишээс a=d, b=c байна. Эндээс ab+cd=1 тул ab=12 болно.
Зааварт гарсан илэрхийлэл ба ab+cd=1 болохыг ашиглавал abcd((a+d)2+(b+c)2)≤(ad+bc)(ac+bd) буюу abcd(a2+b2+c2+d2+2ad+2bc)≤(ab+cd)(ad+bc)(ac+bd) гэж батлахад хангалттай. Хаалт задалж эмхэтгэвэл a3bcd+ab3cd+abc3d+abcd3+2a2d2bc+2b2c2ad≤(ab+cd)(a2cd+b2cd+c2ab+d2ab)=a3bcd+ab3cd+a2b2c2+a2b2d2+a2c2d2+b2c2d2+c3abd+d3abc буюу 2a2d2bc+2b2c2ad≤a2b2c2+a2b2d2+a2c2d2+b2c2d2 гэж батлах хэрэгтэй. Кошийн тэнцэтгэл бишээр 2b2c2ad=2√b4c4a2d2≤a2b2c2+b2c2d2 2a2d2bc=2√a4d4b2c2≤a2b2d2+a2c2d2 тэнцэтгэл бишүүдийг нэмэхэд батлах зүйл батлагдаж байна. Тэнцэлдээ хүрэх нөхцөл нь сүүлийн тэнцэтгэл бишээс a=d, b=c байна. Эндээс ab+cd=1 тул ab=12 болно.
Заавар Бодолт
Заавар. Баруун гар талыг ab+cd=1 тоогоор үржүүлээд гарсан тэнцэтгэл бишийг батал.
Бодолт. ЗГТ=a2+2ad+d2+c2+2cb+b2
ба
БГТ=ab+ba+cd+dc=(ab+cd)(ab+ba+cd+dc)=a2+b2+abcd+abdc+acdb+bcda+c2+d2
тул
2ad+2bc≤abcd+abdc+acdb+bcda
гэж батлахад хангалттай.
Энэ нь
2ad=2√acdb⋅abdc≤acdb+abdc
2bc=2√abcd⋅bcda≤abcd+bcda
тэнцэтгэл бишүүдийн нийлбэр юм. Тэнцэлдээ хүрэх нөхцөл нь b=c, a=d ба ab=12 байна.
3. Зөвхөн 1, 5, 9 цифрүүдээс тогтсон 12 оронтой, 37-д хуваагддаг тооны цифрүүдийн нийлбэр 76-тай тэнцүү байж болох уу?
4. ∡ADC=30∘ байх ABCD гүдгэр дөрвөн өнцөгтийн хувьд BD=AB+BC+AC бол BD диагонал нь ∡ABC-ийн биссектрисс болохыг харуул.
Заавар Бодолт
Заавар. B цэгийг CD, AD шулуунуудын хувьд тэгш хэмээр хувиргаж үүсэх цэгүүдийг сонирхоорой.
Бодолт. Я. Лхагвагэрэл багшийн бодолт.
B цэгийг CD, AD шулуунуудын хувьд тэгш хэмээр хувиргаж үүсэх цэгүүдийг харгалзан M, N гэе. Эндээс ND=BD=MD гэж гарна. ∡BDA=β, ∡BDC=α гэвэл
△NDM:∡NDM=2(α+β)=2⋅30∘=60∘
болно. Иймд △NDM зөв гурвалжин болно. Нөгөө талаас
MN=ND=BD=BA+AC+CB=NA+AC+CM
байна. Гурвалжны тэнцэтгэл бишээр
NA+AC+CM≥MN
тул A ба C цэгүүд MN дээр оршино. Эндээс
∡ABD=∡AND=60∘
∡CBD=∡CMD=60∘
буюу ∡ABD=60∘=∡CBD болж бодлого бодогдов.
