ММО-55, II даваа, 11-р анги
Бодлогын тоо: 6 Хугацаа: 540 мин
1. (a2+c2)(b2+1)=(ac+b)2+25 байх бүх натурал тоон a<b<c гурвалыг ол.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. (1,2,3) шийд болохыг хялбархан шалгаж болох тул өөр шийдгүй гэж харуулъя. a≥1,
b≥a+1, c≥b+1 тул c≤3 гэж харуулахад хангалттай. c≥4 гэвэл
(a2+c2)(b2+1)−(ac+b)2=(b2−a2)(c2−1)+(ab−c)2≥(2a+1)(c2−1)≥3⋅15
болж зөрчил гарна.
2. ω тойргийн гадна орших P цэгээс ω тойрогт PA ба PB шүргэгчүүд татав. P цэгийг дайрсан шулуун ω тойргийг C ба D цэгт огтолно. B цэгийг дайрсан PA шулуунтай параллель шулуун AC, AD шулуунуудтай харгалзан E, F цэгүүдэд огтлолцох бол BE=BF гэж батал.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. PA шүргэгч ба PA∥EF гэдгээс ∠ABC=∠PAC=∠AEB буюу ABC∼AEB байна. Эндээс BEBC=ABAC болно. Яг адил ∠ABF=∠PAB=∠ADB буюу
ABF∼ADB гэдгээс BFBD=ABAD байна. Иймд BCAC=BDAD гэж батлахад хангалттай.
PA ба PB шүргэгч гэдгээс PCA∼PAD ба PBC∼PDB байна. Эндээс ACAD=PCPA ба BCBD=PCPB болно. Нөгөө талаас PA=PB тул BCAC=BDAD болж батлагдана.
PA ба PB шүргэгч гэдгээс PCA∼PAD ба PBC∼PDB байна. Эндээс ACAD=PCPA ба BCBD=PCPB болно. Нөгөө талаас PA=PB тул BCAC=BDAD болж батлагдана.
3. n≥2 гэе. 1,2,…,n дугаартай n зогсоол дээр 1,2,…,n дугаартай n машиныг байрлуулав. Машин бүрийн дугаараас уг машин зогссон зогсоолын дугаарыг хасахад гарах n ялгавар бүгд ялгаатай байвал энэ байрлуулалтыг зөв гэж нэрлэе. Нийт зөв байрлуулалтын тоо сондгой гэж батал.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. i дугаартай зогсоолыг n+1−i гэж шинээр дугаарлахад зогсоолууд мөн л 1,2,…,n тоогоор дугаарлагдана. Зөв байрлуулалтын хувьд машин бүрийн дугаар дээр уг машин зогссон зогсоолын шинэ дугаарыг нэмэхэд гарах n нийлбэр бүгд ялгаатай байна. Учир нь k дугаартай i зогсоолд зогссон машины шинэ зогсоолын дугаар ба машины дугаарын нийлбэр n+1+(k−i) юм.
Иймд машины болон зогсоолын дугаарын нийлбэрүүд бүгд ялгаатай байх байрлалын тоог сондгой гэж үзүүлэхтэй манай бодлого ижил юм. Энэ чанартай байрлалыг цаашид зөв гэе. i дугаартай зогсоолд xi дугаартай машин зогссон байрлалыг (x1,…,xn) гэж тэмдэглэе. (1,…,n) байрлал зөв учраас ямар нэг i дугаарын хувьд xi≠i байх зөв байрлалын тоог тэгш гэж үзүүлэхэд хангалттай.
(x1,…,xn) байрлал өгөгдсөн үед xi дугаартай зогсоолд i дугаартай машиныг зогсоох замаар шинэ байрлал байгуулья. Хэрэв анхны байрлал зөв бол шинэ байрлал мөн зөв байна. Одоо энэ хоёр байрлал ялгаатай гэдгийг үзүүлье. (x1,…,xn) зөв учраас xi≠i байх ямар нэг i дугаар олдоно. Энэ байрлалын i дугаартай машин yi дугаартай зогсоолд зогссон гэвэл xi≠yi байна. Эсрэг тохиолдолд i+xi=yi+i болж зөрчил гарна. Шинээр байгуулсан зөв байрлалын i дугаартай зогсоолд yi дугаартай машин зогсох тул (x1,…,xn)-с ялгаатай. Үүгээр бодлого бодогдов.
Иймд машины болон зогсоолын дугаарын нийлбэрүүд бүгд ялгаатай байх байрлалын тоог сондгой гэж үзүүлэхтэй манай бодлого ижил юм. Энэ чанартай байрлалыг цаашид зөв гэе. i дугаартай зогсоолд xi дугаартай машин зогссон байрлалыг (x1,…,xn) гэж тэмдэглэе. (1,…,n) байрлал зөв учраас ямар нэг i дугаарын хувьд xi≠i байх зөв байрлалын тоог тэгш гэж үзүүлэхэд хангалттай.
(x1,…,xn) байрлал өгөгдсөн үед xi дугаартай зогсоолд i дугаартай машиныг зогсоох замаар шинэ байрлал байгуулья. Хэрэв анхны байрлал зөв бол шинэ байрлал мөн зөв байна. Одоо энэ хоёр байрлал ялгаатай гэдгийг үзүүлье. (x1,…,xn) зөв учраас xi≠i байх ямар нэг i дугаар олдоно. Энэ байрлалын i дугаартай машин yi дугаартай зогсоолд зогссон гэвэл xi≠yi байна. Эсрэг тохиолдолд i+xi=yi+i болж зөрчил гарна. Шинээр байгуулсан зөв байрлалын i дугаартай зогсоолд yi дугаартай машин зогсох тул (x1,…,xn)-с ялгаатай. Үүгээр бодлого бодогдов.
4. O төвтэй ω тойргийн EF диаметр авъя. ω тойргийн A ба B цэгүүд EF шулууны нэг талд оршдог ба EF диаметр дээр орших P цэгийн хувьд ∡APE=∡BPF бол A, O, P, B цэгүүд нэг тойрог дээр оршино гэж батал.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. AP шулууны ω тойргийг огтлох шинэ цэгийг C гэе. Тэгвэл ∠BPF=∠APE=∠CPF гэдгээс B ба C цэгүүд нь EF шулууны хувьд тэгш хэмтэй цэгүүд байна. Иймд △BPO=△CPO болох ба OA=OC гэдгээс ∠OBP=∠OCP=∠OAP тул A, O, P, B цэгүүд нэг тойрог дээр оршино.
5. Сөрөг биш a, b, c≥0 тоонуудын хувьд a+b+c=a3+b3+c3=2
бол max тооны авч болох хамгийн их утгыг ол.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. M = \max\{a, b, c\} гэе. Эхлээд M \le \sqrt5 - 1 гэж харуулъя.
\dfrac{2 - c}{2}=\dfrac{a + b}{2}\le \sqrt[3]{\dfrac{a^3 + b^3}{2}}=\sqrt[3]{\dfrac{2 - c^3}{2}}
тул 4(2-c^3)-(2-c)^3 \ge 0 байна. Эндээс 3c(c^2 +2c-4) \le 0 буюу c \le \sqrt5-1 болно. Мөн ижлээр a, b \le \sqrt5-1 тул M \le \sqrt{5}-1 байна.
Эцэст нь (a,b,c) = \left(\dfrac{3 - \sqrt{5}}{2},\dfrac{3 - \sqrt{5}}{2}, \sqrt{5} - 1\right) гурвал бодлогын нөхцөл хангах тул M = \sqrt{5}-1 утга авна.
Эцэст нь (a,b,c) = \left(\dfrac{3 - \sqrt{5}}{2},\dfrac{3 - \sqrt{5}}{2}, \sqrt{5} - 1\right) гурвал бодлогын нөхцөл хангах тул M = \sqrt{5}-1 утга авна.
6. 1, 2 цифрүүдээр бичигдэх \underbrace{99\dots9}_{2109} тоонд хуваагдах хамгийн бага натурал тоог ол.
Заавар Бодолт
Заавар.
Бодолт. n = 2019 ба B =\underbrace{11\dots1}_n гэж тэмдэглэе. Эхлээд 9B-д хуваагдах тооны цифрүүдийн нийлбэр 9n-с багагүй гэдгийг үзүүлье. A нь 1 ба 2 цифрээр бичигдэх 9B-д хуваагдах тоо болог. A тооны n-д хуваахад k (0 \le k < n) үлдэгдэл өгөх дугаартай цифрүүдийн нийлбэрийг S_k гэж тэмдэглэе. Тэгвэл A \equiv\sum_{n-1} 10^kS_k \pmod{9B}. Иймээс
A\equiv\sum_{k=0}^{n-2}(S_k-S_{k-1})10^k\equiv0\pmod{B}
A тооны оронгийн тоог m гэвэл S_k нь [m/n] + 1-ээс ихгүй, [m/n]-ээс багагүй тооны цифрүүдийн нийлбэр болно. Хэрэв A тооны цифрүүдийн нийлбэр 9n-с ихгүй гэвэл түүний оронгийн тоо 9n-ээс бага байна. Иймд m < 9n буюу [m/n] < 9 болох тул ямар ч k дугаарын хувьд биелнэ. Иймд
|S_k -S_{n-1}| \le 2([m/n]+1)-[m/n] \le 10
биелэнэ. Иймд
\sum_{k=0}^{n-2}|S_k-S_{n-1}|\cdot 10^k \le 10\sum_{k=0}^{n-2}10^k < B
болох учраас (1)-ээс S_{n-1} = S_k\ (\forall k) болно. A тооны цифрүүдийн нийлбэр nS_0 болох
ба улмаар
\sum_{k=0}^{n-1}10^kS_k=S_0B\le 9B
болох тул A \equiv 0 \pmod{9B} гэдгээс S_0 = 9 болно. Бид хамгийн бага тоог хайж буй тул S_0 = 1+2+2+2+2 гэж үзэхэд явцуурахгүй. Иймд m = 5n болох тул хариунд буй тоо хамгийн бага нь байна.